Kruja fut nje sasi te jashtezakonshme gjerash ne nje qytet te vogel kodrinor. Ne nje vizite te vetme mund te shetisni neper nje çarshi osmane te shekullit te 15-te, te qendroni brenda kalase ku Skenderbeu i beri balle nje perandorie, te ngjiteni te nje shpelle e shenjte me pamje nga Adriatiku, dhe te hani nga gatimi me i mire shtepiak ne Shqiperi, gjithçka vetem 32 km nga Tirana.
Ja gjerat qe u dergojme vete mysafireve tane te shohin dhe te bejne, pak a shume ne rendin qe e ben diten me te mire. Zgjidhni disa per nje gjysme dite, ose lidhini te gjitha per nje dite te plote.
1. Qendroni brenda Kalase se Skenderbeut
Fortesa mesjetare mbi kodren siper qytetit eshte arsyeja pse shumica e njerezve vijne ne Kruje. Nga keto mure, heroi kombetar Gjergj Kastrioti, Skenderbeu, i beri balle Perandorise Osmane ne pese rrethime gjate shekullit te 15-te, duke e mbajtur Shqiperine te pavarur sa qe gjalle.
Vete pamja ia vlen ngjitjen: e gjithe fusha shtrihet poshte jush drejt detit, me qytetin e vjeter te ngjitur pas shpatit poshte. Ejani heret ose vone per t'i pasur muret pothuajse vetem per vete.
2. Vizitoni Muzeun e Skenderbeut
I ndertuar brenda kalase, Muzeu i Skenderbeut tregon historine e heroit kombetar shqiptar permes armaturave, armeve, hartave dhe riprodhimeve te epokes se tij. Eshte vendi me i mire per te kuptuar pse nje qytet i vogel malor ka kaq shume rendesi per identitetin shqiptar: parashikoni 30 deri 45 minuta.
3. Humbuni ne Çarshine e Vjeter
Çarshia me kalldrem e Krujes ka tregtuar per me shume se 400 vjet, dhe eshte nje nga me te vjetrat dhe me atmosferiket ne Ballkan. Dyqanet prej druri jane te mbushura me qilima te endur me dore, filigran argjendi, baker, antika dhe kurioze te epokes osmane.
Eshte vertet nje vend per te blere, jo vetem per te fotografuar, por eshte edhe nje rruge e mrekullueshme per t'u shetitur me nje kafe, sidomos para se te mberrijne autobuset e turisteve nga Tirana.
4. Beni nje udhetim ne kohe te Muzeu Etnografik
I strehuar ne nje konak te bukur osman te shekullit te 18-te, Muzeu Etnografik tregon si jetonte vertet nje familje e pasur krutane, me mobilje origjinale, nje shtypese ulliri, nje hamam dhe tavane te gdhendura me dore. Shume vizitore e quajne kulmin e qytetit, dhe eshte nje nga muzete me te mire te ketij lloji ne Shqiperi.
5. Ngjituni te shpella e shenjte e Sari Salltikut
Mbi qytet, nje shteg ngjitet ne malin e Krujes deri te faltorja e shpelles se Sari Salltikut, nje vend pelegrinazhi i shenjte per urdhrin Bektashian prej shekujsh. Shperblimi ne maje eshte nje shpelle-shenjtore e ndricuar me qirinj dhe nje nga pamjet me te gjera ne Shqiperine e Mesme, qe shtrihet permes fushes deri ne Adriatik.
Llogarisni afersisht dy ore vajtje-ardhje. Eshte nje ecje e moderuar, jo nje ngjitje teknike, por vishni kepuce te pershtatshme dhe merrni uje me vete ne vere.
6. Hani si vendasit
Kruja eshte nje vend i shkelqyer per te provuar gatimin tradicional shqiptar te malit. Kerkoni byrek, tave kosi, trofte te fresket, mish te gatuar ngadale dhe nje gote te vogel raki ne fund. Disa restorante familjare ndodhen pikerisht prane mureve te kalase me pamje nga lugina: nje dreke e gjate dhe pa nxitim ketu eshte nje nga gjerat me te mira qe do te beni gjate gjithe dites.
7. Zbrisni nen toke te tunelet ushtarake komuniste
I fshehur ne kodrat prane Krujes eshte nje rrjet tunelesh ushtarake te Luftes se Ftohte, ndertuar gjate dekadave te izolimit komunist te Shqiperise. Vizita atje eshte nje veshtrim i çuditshem dhe magjepses ne nje kapitull krejtesisht tjeter te historise se vendit, dhe nje kontrast i forte me qytetin e vjeter mesjetar siper.
8. Shihni urat osmane te Kanionit te Zezes
Vetem pak minuta larg me makine, lumi Zeza ka gdhendur nje kanion te gjelber qe kalohet ende nga ura osmane shekullore prej guri. Eshte nje dalje e lehte dhe piktoreske qe perzien historine me naturen, dhe nje shtese e mire nese nuk doni nje ecje te plote mali.
9. Ikni ne malet
Nese keni me shume kohe dhe energji, fshati perreth Krujes eshte vend i shkelqyer per ecje. Parku Kombetar i Qafshtames ofron pyll te fresket pishe dhe shtigje te lehta, ndersa Rruga e Skenderbeut, me e veshtira, ngjitet deri te nje maje e kuroruar me flamurin shqiptar.
Per ecesit serioze, Kanioni i Lumit Droja eshte nje dite e plote dhe kerkuese. Te gjitha keto ju çojne larg rruges turistike dhe ne peizazhe qe shumica e vizitoreve njeditore nuk i shohin kurre.
10. Qendroni per perendimin mbi kala
Shumica e vizitoreve njeditore largohen nga mesdita, dhe kjo eshte pikerisht arsyeja pse ia vlen te qendroni. Ndersa drita behet e arte, fortesa dhe çarshia shkelqejne mbi fushe: gjeni nje kafene me tarrace, porositni nje kafe ose nje raki, dhe shikoni qytetin qe zbrazet. Eshte ora me e qete dhe me e bukur ne Kruje.
Shihni gjithçka me nje udherrefyes vendas
Udherrefyesit tane jane lindur dhe rritur ne Kruje. Ne ofrojme nje tur gjysmeditor ne Kala & Çarshine e Vjeter dhe nje tur ne shpellen malore te Sari Salltikut: kombinojini per pamjen e plote, me transport, histori dhe cepat qe nuk do t'i gjenit vetem.
Keni edhe nje gjysme dite prane Tiranes?
Kruja shkon per mrekulli me Liqenin e Bovilles, nje rezervuar malor ne ngjyre bruz dhe ecjen deri te pikepamja e Majes se Gamtit, rreth 40 minuta larg dhe nje shtese e lehte per nje udhetim ne Kruje. Shihni udhezuesin e udhetimit per Liqenin e Bovilles per te mesuar si te shkoni atje dhe koha me e mire per ta vizituar.
Gjerat per te bere ne Kruje: pyetjet e zakonshme
Sa kohe ju duhet ne Kruje?
Nje gjysme dite (4 deri 5 ore) mjafton per kalane, Muzeun e Skenderbeut, Muzeun Etnografik dhe Çarshine e Vjeter. Shtoni ecjen te shpella e Sari Salltikut, nje dreke te gjate dhe perendimin, dhe mbush rehat nje dite te plote. Nese doni edhe malet dhe tunelet, mendoni per nje nate kalim.
Per çfare eshte e famshme Kruja?
Kruja eshte e famshme si keshtjella e Skenderbeut, heroit kombetar te Shqiperise, i cili mbrojti kalane e tij ketu kunder Perandorise Osmane ne shekullin e 15-te. Njihet gjithashtu per Çarshine e Vjeter 400-vjeçare, faltoren e shpelles se Sari Salltikut dhe si nje nga udhetimet njeditore me te lehta dhe me te shperblyera nga Tirana.
Ia vlen te vizitohet Kruja?
Po: Kruja eshte nje nga udhetimet e shkurtra me te shperblyera ne Shqiperi. Ne nje zone te vogel gjeni nje kala te vertete mesjetare, nje çarshi autentike osmane, muze te shkelqyer, ecje mali dhe ushqim tradicional te mire, gjithçka prane kryeqytetit dhe aeroportit.
A mund te vizitohet Kruja si udhetim njeditor nga Tirana?
Lehtesisht. Kruja eshte rreth 32 km nga Tirana, afersisht 50 minuta me makine, ose rreth 30 minuta nga Aeroporti Nderkombetar i Tiranes. Nje transferte private ose nje tur i udhehequr me marrje eshte menyra me e thjeshte per te shkuar dhe per t'u kthyer po ate dite.
Cilat jane gjerat me te mira per te bere ne Kruje me femije?
Kalaja, Çarshia e Vjeter dhe Muzeu Etnografik jane te gjitha te lehta dhe interesante per familjet, dhe ecja deri te fortesa eshte e shkurter. Ecja te shpella e Sari Salltikut i pershtatet femijeve me te medhenj qe jane rehat me disa ore ecjeje.
Foto: QaifarShqiptari / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons